ALABEL, Sarangani – Όταν ο σεισμός μεγέθους 7,8 Ρίχτερ έπληξε τη Νότια Μιντανάο, η 63χρονη Fe Rotante εξυπηρετούσε έναν πελάτη σε μια δημόσια αγορά στο Poblacion της Malapatan, όπου πουλά λαχανικά εδώ και χρόνια. 

Το έδαφος ξαφνικά άρχισε να τρέμει.

"Pirte nakong hadluka. Nagkamang-kamang jud mi didto sa kalsada (Τρόμαξα πολύ. Έπρεπε να σέρνουμε τον εαυτό μας κατά μήκος του δρόμου.)," θυμήθηκε η Rotante.

Φοβούμενη ότι θα ακολουθούσε τσουνάμι, η Rotante έτρεξε σπίτι στο Barangay Pananggalon, ένα παράκτιο χωριό στη Malapatan που βρίσκεται περίπου πέντε χιλιόμετρα από το κέντρο της πόλης. 

Όπως εκατοντάδες άλλοι κάτοικοι παράκτιων κοινοτήτων, η Rotante πέρασε ώρες με αγωνία αναμένοντας ενημερώσεις, ενώ μετασεισμοί έως και 6,0 Ρίχτερ συνέχιζαν να ταρακουνούν την πόλη. 

Όμως για τη Rotante, η επιβίωση από τον σεισμό ήταν μόνο η αρχή. 

Καθώς οι κατεστραμμένες υποδομές και οι διακοπές ρεύματος διατάραξαν τα συστήματα ύδρευσης στο Sarangani, οι κάτοικοι βρέθηκαν να κάνουν ουρά για παραδόσεις νερού, να βασίζονται σε δωρεές ή να αναζητούν εναλλακτικές πηγές για να καλύψουν τις καθημερινές τους ανάγκες. 

Δύο ημέρες μετά τον σεισμό, μια προμήθεια πόσιμου νερού που παραδόθηκε μέσω μιας εθελοντικής ανακουφιστικής προσπάθειας που οργάνωσε το Sangguniang Kabataan του Poblacion της Alabel έγινε το πρώτο ασφαλές πόσιμο νερό στο οποίο είχε πρόσβαση η οικογένειά της σε περισσότερες από 12 ώρες, είπε. Η πόλη Alabel βρίσκεται σχεδόν 40 χιλιόμετρα από το χωριό της. 

Η Queenie Anne Pag-elion, purok kagawad (σύμβουλος χωριού), είπε ότι τουλάχιστον πέντε σπίτια στο purok (χωριό) τους καταστράφηκαν ολοσχερώς από τον σεισμό, συμπεριλαμβανομένου του σπιτιού της Rotante.

«Μετά από όσα περάσαμε κατά τη διάρκεια του σεισμού, εξακολουθούμε να φοβόμαστε τους μετασεισμούς. Γι' αυτό πολλοί επέλεξαν να κοιμηθούν έξω σε γήπεδα μπάσκετ και ανοιχτά χωράφια», είπε η Pag-elion σε μείγμα Αγγλικών και Cebuano. 

Έως την Τρίτη, 9 Ιουνίου, η Malapatan είχε καταγράψει 10 θανάτους, 1.936 μερικώς κατεστραμμένα νοικοκυριά και 634 ολοσχερώς κατεστραμμένα νοικοκυριά. Τουλάχιστον 158 οικογένειες διέμεναν σε κέντρα εκκένωσης, σύμφωνα με τα στοιχεία της τοπικής αυτοδιοίκησης. 

Η παρατεταμένη διακοπή ρεύματος επίσης ανέστειλε τη λειτουργία των σταθμών επαναπλήρωσης νερού στη Malapatan. Ακόμη και μετά την αποκατάσταση της ηλεκτροδότησης γύρω στο μεσημέρι της Τρίτης, 9 Ιουνίου, τα αποθέματα εξαντλήθηκαν μέσα σε ώρες. 

"Mostly sa amua diri kay sa poso na gainom," είπε η Pag-elion. (Εξαιτίας αυτού, οι περισσότεροι από εμάς εδώ καταλήξαμε να πίνουμε από χειροκίνητες αντλίες.)

Η τοπική αυτοδιοίκηση της Malapatan συνεχίζει να ζητά βοήθεια καθώς εργάζεται για την παροχή πόσιμου νερού και νερού καθημερινής χρήσης, πακέτων τροφίμων και υλικών προσωρινής στέγης στις πληγείσες κοινότητες. 

Όμως ακόμη και καθώς οι ανθρωπιστικές οργανώσεις και οι τοπικοί αξιωματούχοι κινητοποίησαν πόρους, η παροχή βοήθειας στις πλέον πληγείσες κοινότητες αποδείχθηκε δύσκολη. 

Αδύνατη η πρόσβαση

Οι ομάδες βοήθειας που δραστηριοποιούνται στις πλέον πληγείσες περιοχές της Malapatan και της Glan είπαν ότι υπάρχει επείγουσα ανάγκη για στέγαση, τρόφιμα και ιδιαίτερα νερό. Ωστόσο, είπαν ότι οι κατεστραμμένοι δρόμοι και γέφυρες συνεχίζουν να εμποδίζουν τις επιχειρήσεις ανακούφισης και να καθυστερούν την παράδοση βοήθειας σε απομακρυσμένες περιοχές. 

Ο Rodrigo Sosmeña, περιφερειακός διευθυντής του Γραφείου Πολιτικής Άμυνας, δήλωσε την Τρίτη, 9 Ιουνίου, ότι η Glan παραμένει ο δήμος που έχει πληγεί περισσότερο στο Sarangani. Έως τη στιγμή της συγγραφής, η πόλη έχει καταγράψει 17 θανάτους, τον υψηλότερο αριθμό θυμάτων που έχει αναφερθεί στην επαρχία. 

Το κατεστραμμένο δίκτυο μεταφορών έχει αναγκάσει τις αρχές και τις ανθρωπιστικές ομάδες να βρουν εναλλακτικές διαδρομές για την παράδοση βοήθειας. 

Την Τρίτη το βράδυ, 9 Ιουνίου, το πρώτο κύμα πακέτων ανακούφισης από την επαρχιακή κυβέρνηση του Sarangani μεταφέρθηκε δια θαλάσσης από το Συγκρότημα Αλιευτικού Λιμένα GenSan στη Glan. Οι αρχές είπαν ότι η διαδρομή ήταν η ασφαλέστερη επιλογή για να φτάσουν στον δήμο, ο οποίος παραμένει σε μεγάλο βαθμό απρόσιτος οδικώς. 

Για τους κατοίκους που ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές, η πρόσβαση στη βοήθεια ήταν ακόμα πιο δύσκολη. 

Στο Barangay Big Margus Glan, ένα απομακρυσμένο χωριό περίπου 40 χιλιόμετρα από το κέντρο της πόλης, ο πρώτος γύρος διανομής βοήθειας από την τοπική αυτοδιοίκηση δεν είχε φτάσει ακόμα στους κατοίκους έως την Τετάρτη, 10 Ιουνίου, σύμφωνα με τον κάτοικο Charlie de Arce. 

Αντιμέτωπα με την καθυστέρηση, τα μέλη της κοινότητας οργάνωσαν τη δική τους εκστρατεία συλλογής δωρεών για να στηρίξουν τις οικογένειες στα πλέον απομονωμένα τμήματα του barangay. Ωστόσο, ο De Arce είπε ότι η πρωτοβουλία αντιμετωπίζει τις δικές της προκλήσεις, σημειώνοντας ότι τα εφόδια είναι περιορισμένα καθώς τα καταστήματα στη Glan έχουν ήδη αρχίσει να εξαντλούνται σε βασικά αγαθά. 

Σε όλο το Sarangani, παρόμοια προβλήματα επιμένουν. 

Για τη Rotante, κάθε παράδοση πόσιμου νερού προσφέρει μόνο προσωρινή ανακούφιση. Ημέρες μετά τον σεισμό, παραμένει αβέβαιη για το πού θα βρει η οικογένειά της την επόμενη παροχή καθαρού νερού, καθώς συνεχίζουν να αναμένουν ενημερώσεις για την αποκατάσταση των υπηρεσιών ύδρευσης. 

Καθώς οι δρόμοι παραμένουν κατεστραμμένοι και η βοήθεια δυσκολεύεται να φτάσει σε απομονωμένες κοινότητες, κάτοικοι όπως η Rotante συνεχίζουν να περιμένουν την επόμενη αποστολή εφοδίων από την τοπική αυτοδιοίκηση και τις εθελοντικές ομάδες.

Ολόκληρη η επαρχία βρίσκεται πλέον σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, όπως κηρύχθηκε από τον κυβερνήτη του Sarangani Rogelio Pacquiao σήμερα, 10 Ιουνίου, με τις προσπάθειες αντιμετώπισης να επικεντρώνονται στους πλέον πληγμένους δήμους Malapatan και Glan. – Rappler.com

Ο Rey Mark Paran είναι τελειόφοιτος φοιτητής στατιστικής στο Πανεπιστήμιο των Φιλιππίνων Visayas. Απόφοιτος της Υποτροφίας Δημοσιογραφίας Aries Rufo της Rappler για το 2025, είναι επίσης διευθύνων συντάκτης του Pagbutlak.